De dialoog aangaan

In het zuiden van het land organiseert de lokale Rotary club samen met een onderwijsinstelling een dialoog over Syrische vluchtelingen. Ik bevind me in een bont gezelschap van rijken des lands, politici, studenten en een aantal vluchtelingen. Eerst staat de vraag centraal wat we wederzijds van elkaar mogen verwachten. Wat kunnen wij van Syrische vluchtelingen verwachten? En wat kunnen de vluchtelingen van ons verwachten? De discussie verloopt zeer harmonieus en voldoet aan alle fatsoensnormen. Allerlei mooie woorden en voornemens worden uitgesproken.

Op een gegeven moment laat het parlementslid van zich horen. De beste man probeert acte de présence te geven en schakelt over op de retoriek van zijn partij. Hij somt op wat de komst van de Syrische vluchtelingen voor kosten met zich meebrengt en betoogt dat de ervaring uitwijst dat vluchtelingen, ongeacht hun opleiding, het minder goed doen en minder perspectief hebben op de arbeidsmarkt, etc. Kortom: de beste man ziet de vluchtelingen als een grote bedreiging voor onze welvaartsstaat.

Er is meer dan één waarheid
Mijn linkerhersenhelft is het volledig met de man eens; zijn redenatie klopt als een bus. Toch benoemt hij slechts een deel van de waarheid. Zoals ik van een vriend leerde: “There is more than one truth”. Als we ons beperken tot economische argumenten heeft de beste man volstrekt gelijk. Maar ik hoop dat u het met mij eens bent dat ons bestaan meer omvat dan alleen dat. Zou de beste man ook een prijskaartje berekend hebben voor genegenheid en menselijkheid? Het leven bestaat uit meer dan alleen de tirannie van de markt waarin ons bestaan wordt gedicteerd door de slogan “the winner takes it all”. Heeft deze politicus in zijn business case alle relevante facetten meegenomen?

Ik vraag de man of hij heeft berekend hoeveel de militaire operatie in Iraq en Syrië per dag kost. De politiek heeft het steeds over opvang in de regio; kan deze politicus wellicht aangeven hoe de omvang van onze humanitaire hulp zich verhoudt tot onze militaire bestedingen in de regio? Of maken onze militaire inspanningen deelt uit van ons humanisme en vallen de kosten daarvan onder het humanitaire budget? Blijkbaar hebben we nog niet genoeg lessen geleerd uit de invallen in Afghanistan en Iraq. Het lijkt erop dat de geschiedenis zich net zolang gaat herhalen totdat wij dwaze mensen onze lessen trekken. Of ziet de politicus dat anders?

Gelijkwaardig van gedachten wisselen
Dan grijpt de moderator op professionele wijze in: zij vindt dat mijn vragen niet passen in de discussie en verzoekt mij en de politicus tijdens de pauze verder met elkaar van gedachten te wisselen. Ik had er vrede mee. De twee punten die ik wilde maken had ik gemaakt. Mijn eerste punt was een uitnodiging aan de politicus en de aanwezigen in de zaal om naast het economische vraagstuk ook onze universele waarden en ons humanisme te wegen. Ik weet zeker dat ik velen aan het denken heb gezet. Mijn tweede punt was dat onze uitgaven aan humanitaire hulp in geen verhouding staan tot onze militaire uitgaven in de regio. Daar hoor je in Nederland niemand over.

Zelf sta ik stil bij de reactie van de moderator. Hoewel er sprake is van vrijheid van meningsuiting, is er geen sprake van een gelijk speelveld. Het podium wordt ingenomen door specialisten die autoriteit afdwingen op basis van hun CV: de politicus die parlementaire onschendbaarheid geniet en de moderator die de macht over de microfoon heeft. De overige aanwezigen in de zaal worden beschouwd als schreeuwende apen die soms applaudisseren en soms schreeuwen en boe roepen.

Taak
U wilt weten hoe de zaak tijdens de pauze afliep? De politicus nam niet de moeite om naar mij toe te stappen en het gesprek voort te zetten. Hij had zijn pitch gedaan en zijn taak was blijkbaar voltooid. En ook ik had geen behoefte om hem op te zoeken. Het ging me niet om wie gelijk had en ik had vrede met een remise. Wat mij nieuwsgieriger maakt is de vraag hoe je een productieve dialoog kunt opzetten. Ik heb het gevoel dat er nog veel te winnen valt in de manier waarop we met elkaar debatteren en de dialoog aangaan. De komende tijd ga ik hiermee met een aantal studenten, vrienden en collega’s experimenteren.
 

Shahram Bahraini
Zaandam, 1 Maart 2016