Alles is energie

“Panta rhei” (Grieks: πάντα ῥεῖ) betekent: “Alles stroomt.” Deze bekende uitspraak van Plato verwijst naar de ideeën van de Griekse filosoof Heraclitus. Heraclitus stelde dat alles in deze wereld continu in verandering is: “Men kan niet tweemaal in dezelfde rivier stappen, want het is steeds weer vers water dat u tegemoet stroomt.” Zelf raak ik er steeds meer van overtuigd dat niet alleen alles continu verandert, maar dat alles bestaat uit energie.

We kennen allemaal het fenomeen ‘flow’. De tijd vliegt voorbij, alles lijkt vanzelf te gaan. Niet alleen loopt alles op rolletjes, maar alles valt samen in één grote elkaar versterkende stroom. Waar je al een tijd tegenaan zat te hikken komt opeens zó uit je vingers. Heerlijk, die momenten van flow.

“Als het niet leuk meer is, gelijk stoppen,” is één van de slogans die Shahram als coach zijn cliënten meegeeft. Dat druist lijnrecht in tegen de Nederlandse, calvinistische mentaliteit. “Van hard werken is nog nooit iemand ziek geworden,” “Niet bij de pakken neerzitten,” en “Doe jij je best, doet God de rest.” Ik zie dat anders. Er zijn dingen waar je energie van krijgt en dingen die ongelooflijk veel energie kosten. Die laatste moet je dus vooral laten.

Sommige dingen moeten natuurlijk gewoon gedaan worden. Maar vechten tegen weerstand en je er vervolgens overheen zetten, telkens tegen die blokkade oplopen, kost megaveel energie. Je kunt je energie beter besteden door aan die weerstand te werken en blokkades weg te nemen, dan “je schouders eronder te zetten” “er tegenaan te gaan” en “nog een tandje bij te schakelen”. De volhouder wint namelijk niet altijd. Maar als weerstand is opgelost en blokkades zijn weggenomen, kan de stroom weer stromen en ben je in staat om van alles te verwezenlijken.

Ik denk dat alles bestaat uit energie. En energie heeft de eigenschap te willen stromen en dingen in beweging te zetten. Als je energie ophoopt loopt de spanning op. Als de stroom blokkeert, kun je die mijns inziens beter ombuigen dan de druk te laten oplopen tot de weerstand breekt. Het kost namelijk zoveel energie voordat je weer opgeladen bent…. Vandaar: “Als het niet leuk meer is, direct stoppen.” Stilstaan en opnieuw in beweging komen. De dingen moeten hun beloop hebben en alles volgt zijn eigen loop. Neem de tijd om te zien hoe alles loopt.

Alles is energie: Einstein formuleerde in 1905 zijn beroemde formule E=mc². Oftewel: energie is het product van massa en lichtsnelheid. Misschien dat verlichte geesten daarom massa’s in beweging kunnen brengen? Mijn persoonlijke conclusie: alles is energie en als je daar met een verlichte geest de juiste impuls aan kunt geven kun je bergen verzetten. Helaas vind ik het pad naar verlichting uiterst lastig te betreden…

Ceciel Fruijtier, 18 April 2012

geinspireerd door gedachtenwisselingen met Shahram Bahraini

Onvoorstelbaar zoals het werkt

Deze blog, ‘Welkom in ons theater’, nodigt uit om verbazing te delen. Verbazing over onszelf en de werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin je soms dingen ziet gebeuren, zo verbazingwekkend dat je ze niet voor werkelijk zou houden. Hoe is het mogelijk dat sommige mensen de werkelijkheid zien zoals ze die zien? Zien ze dan niet dat het totaal anders ligt?

Het antwoord luidt:
Álle mensen kúnnen de werkelijkheid alléén maar zien,
zoáls ze die zien!
En: hún werkelijkheid ziet er totaal anders uit dan de mijne.
Zo werkt dat.

De werkelijkheid is namelijk, dat we het fenomeen “werkelijkheid” niet kunnen zien, niet kunnen kennen. Volgt u het nog? De werkelijkheid is, dat ieder van ons zijn eigen werkelijkheid schept. We kijken om ons heen, doen ervaringen op en vormen ons een beeld van wat we zien en ervaren. Iedereen doet dat op ieder moment op zíjn manier kijkend door zijn eigen gekleurde bril die ook nog al doende van kleur verandert.

Vandaag verbaas ik me gigantisch over mezelf. Ik werd een aantal keer behoorlijk teleurgesteld. Een afspraak met een vriendin werd meermaals afgezegd, om redenen waaraan zij werkelijk niets kon doen. Ik was dan ook niet boos en nam het haar niet kwalijk. Maar dat maakte de teleurstelling niet minder groot, al vond ik het onredelijk om me teleurgesteld te voelen. Dus zette ik me eroverheen.

Wat blijkt nu: mijn teleurstelling was zo heftig, dat ik me de laatste keer dat de afspraak niet doorging niet eens meer kon herinneren! Pas nu ze erover begon kwam het weer boven. Ik herinnerde het me werkelijk niet meer. Want zo werkt dat. Ik wilde het niet meer weten. Dus kon ik het me daadwerkelijk niet herinneren: de herinnering werd verdrongen naar het onbewuste, om de eraan gekoppelde teleurstelling niet te hoeven voelen. Ik was me daar niet van bewust.

Ondertussen gaf die vriendin de laatste tijd een aantal keer aan die afspraak te willen plannen. Er is geen enkele reden waarom het dit keer niet door zou gaan. Maar voor mij was het inmiddels zeer onwerkelijk. Dus reageerde ik niet op verschillende voorstellen, want ik kon me werkelijk niet meer voorstellen dat die afspraak nog eens echt gerealiseerd zou worden. De realiteit was naar mijn ervaring anders. Dus was die afspraak voor mij bij voorbaat onrealistisch en dus onvoorstelbaar.

Vriendin teleurgesteld. Zij kreeg het gevoel dat ik niet meer wílde afspreken. Ik realiseerde me niet dat ik niet op haar voorstellen reageerde. Totdat zij, teleurgesteld, mij er expliciet op wees. Terwijl ik nou juist zó graag wil dat die afspraak doorgaat! Onvoorstelbaar zoals het werkt, toch?!! Wat een theater…

C.Appelcooper, 25 Aril 2012

De menselijke maat

Op de één of andere manier gaat het nieuws van vandaag langs me heen. Mijn gedachten zijn bij afgelopen weekend: ik volgde een cursus energetisch lichaamswerk. Tegenwoordig doen we zo’n hoog beroep op onze hersenen, dat we vervreemd raken van ons lichaam en gevoel. Energetisch lichaamswerk helpt om weer contact te maken met ons lijf en ons ware Zelf. Deze methode komt voort uit het werk van leerlingen van de bekende psycholoog Carl Gustav Jung, om denken en voelen meer in balans te brengen.

Vorige week zat ik met 35 professionals in een conferentieoord ergens in het midden van het land, een bekend landgoed langs de snelweg. Hoewel het in eerste instantie een prima locatie leek, kreeg ik steeds meer het gevoel dat er ergens iets niet klopte. Rationeel gezien klopte alles. Mooie ontvangstruimte, het eten werd uitgeserveerd en er was niets mis met de kwaliteit van de bedden. En toch klopte er iets niet.

Rondlopend met deze gedachte hoor ik Mathijs Bierman, de CEO van Triodos bank, op BNR praten over de juiste maat binnen de zorg en de vastgoed sector. De spijker op zijn kop: dat was precies wat ik op dat conferentieoord voelde. De tent was te groot en te massaal opgezet.

De medewerkers deden hun best om het ons naar de zin te maken, maar ik merkte dat ze weinig plezier hadden in hun werk. Zelfs voor de meest eenvoudige zaken moesten ze draaiboeken en instructies volgen. De medewerkers werkten zich het schompes om zich aan procedures en protocollen te houden, die bedacht waren door het management. De gast leek bijzaak.

Dat kon je merken. Op de tweede dag bleek dat de lunch niet geregeld was, er geen rekening was gehouden met een speciaal glutenvrij dieet, en zo kan ik nog wel even doorgaan. Wat ik miste was de ziel en de bezieling van de zaak. Die tent voelde als een chique productiemachine voorzien van alle luxe. Een plek gericht op speeddating en hoofdzaken, los van het hart van de zaak.

Het kan ook anders. Afgelopen jaar heb ik meermaals gebruik gemaakt van de faciliteiten van conferentieoord “Athanor” in het oosten van het land. Je bent daar op een kleine verbouwde boerderij te gast bij Leo en zijn team. Geen enkele wens is te gek. Daar zijn ook regels en instructies, maar je merkt er niets van. Er zijn geen managers en iedereen staat met plezier zijn werk te doen.

Bij Leo hangen geen gebod- en verbodborden. Je wordt niet gezien als een probleem of economische entiteit. Bij aankomst wordt je door Leo persoonlijk ontvangen en na een kort praatje en rondleiding kan de cursus beginnen. Ook het eten is fantastisch: gevarieerd, veelal aangevuld met streekproducten en met veel zorg en liefde bereid. Geen wens is te gek en nooit is er sprake van miscommunicatie.

Ik ben als econoom getraind om in het (zaken)leven een heldere lijn te volgen: zo snel mogelijk tegen de minste kosten en met zo weinig mogelijk productiemiddelen een taak volbrengen. Alles is gericht op maximalisatie van winst en efficiency: theoretische excelsheet exercities die in de praktijk meestal niet werken. Ik noem ze papieren zekerheden. En als het eropaan komt, kan niemand er rekenschap van geven.

Zoals Matijs Bierman stelde: onze scholen, woningcorporaties, zieken- en verzorgingshuizen hebben de afgelopen jaren door fusies dusdanige vormen aangenomen, dat ze niet meer bestuurbaar zijn. Waar is de menselijke maat gebleven? Al die ‘efficiencyslagen’ en ‘kwaliteitsborgingen’ leiden tot matige service in plaats van service op maat. Ik stem voor terug naar de menselijke maat.

Shahram Bahraini, 20 maart 2012

Speelbal in een wereld vol prikkels

Vandaag had ik in de sportkantine een heel gesprek met de vader van een jongen met ADHD. Dat het heel wat beter ging, nu zijn zoon tussen de middag een extra pilletje slikte. Dat kan ik me levendig voorstellen. Als de methylfenidaat, beter bekend onder de merknaam ritalin, eenmaal is uitgewerkt, voel ik me alsof ik in de draaimolen op een bewegend hobbelpaard zit, terwijl ik een gesprek voer met degene naast me terwijl mijn mobiele telefoon gaat, mijn kind mijn aandacht vraagt en tegelijkertijd de hele kermis zich in beweging zet en ergens alarmbellen gaan rinkelen.

Tegenwoordig heeft ieder kind een label. Vroeger niet. Hoe ik me als ongelabeld adhd-kind staande hield? Ik had eigenlijk maar twee mogelijkheden: óf ik was hyperactief en reageerde overal op, óf ik sloot me af en liet de hele wereld langs me heen gaan. Je beschikt niet over die tussenweg die voor ‘gewone’ mensen vanzelfsprekend is. Dat overal op reageren voordat je in staat bent de reactie te stoppen, maakt je tot een dankbaar pestobject. ‘Je bent er wéér ingetrapt! Nánanenána!’

Bij adhd ontbreekt het filter waarvan de doorsnee mens niet eens doorheeft dat ie het in zijn hoofd heeft zitten: als je met iemand staat te praten volg je niet tegelijkertijd het gesprek aan de overkant van de tafel, de scooter die langsrijdt, en het overleg tussen de bediening. Als adhd-er wel. Bovendien reageer je op iedere prikkel voordat je die impuls een halt toe kan roepen. Arch! Voor je het weet bemoei je je met het gesprek aan de overkant van de tafel terwijl je gesprekspartner je verontwaardigd aankijkt “dat je niet geluisterd hebt.” Grrrr!

Professor Swaab cum suis hebben het afgelopen jaar de discussie aangezwengeld over het al dan niet bestaan van de vrije wil. Hij zet uiteen dat iedere gedachte en handeling wordt voorgekookt door het onbewuste voordat het in het bewustzijn komt. Volgens hem is ons bewustzijn niet vrij in de keuze van de inhoud van onze gedachten en handelingen. Onze bewuste wil heeft slechts de keuze om een door het onderbewuste voorgekookte handeling of gedachte te volgen of niet. Bij een adhd-er ontbreekt zelfs die essentiële keuze. De actie is al ingezet vóórdat je die een halt toe kan roepen. Je zit zogezegd gevangen in de keten actie-en-reactie.

Tegenwoordig heeft ieder kind een label. Misschien is dat zo gek niet. De westerse mens van tegenwoordig ontvangt op één dag evenveel prikkels als de middeleeuwse mens in een heel jaar. De veranderingen gaan steeds sneller en natuurlijke selectie hebben we uitgeschakeld. We zijn evolutionair niet allemaal toegerust op de wereld die we met z’n allen creëren. “Gelukkig” heeft die moderne tijd ook labels en pillen met zich meegebracht. Of de vrije wil nou wel of niet bestaat, zonder pillen voel ik me een speelbal in een wereld vol prikkels.

C. Appelcooper, 21 April 2012

Van bureau naar verhuisbedrijf

Het is donderdagmiddag, vlak voor Pasen. Tijdens een brainstormsessie proberen mijn collega’s en ik ons een beeld te vormen van de toekomst van ons bureau, dat zich richt op loopbaanbegeleiding en persoonlijke ontwikkeling. Als onderdeel van het creatief proces worden we gevraagd een schets te maken van de plaats en rol van ons bedrijf in 2020.

Tekenen is niet mijn favoriete bezigheid. Ik ben een perfectionist én ik heb geen geduld. Ik gun mijzelf geen tijd om fouten te maken; tekenen bezorgt me een innerlijk partijtje worstelen. Dus probeer ik waar mogelijk aan deze oefening te ontkomen. Maar dit keer is anders. Ik ga aan de slag en heb in een mum van tijd mijn tekening klaar!

Ik teken een kabelbaan met twee liften. In mijn fantasie ga ik uit van een scenario waarin de aarde niet de enige plek is waar de mens kan leven. Een ultra supersonische lift regelt het transport van mensen naar een nieuwe bestemming. Ik zie een totaal nieuwe wereld voor me. Zoals Galileo en de ontdekkingsreizigers Marco Polo en Columbus. Een heroïsch gevoel.

De lift heeft geen bestuurder. De bediening heeft als enige taak tijdens de reis in de lift een aangenaam klimaat te verzorgen. Bestemming van de lift: onbekend. In mijn fantasie ga ik voorbij aan tijd en materie. Zaken als geld, contracten en papieren zekerheden hebben hun betekenis verloren.

Ons bedrijf transformeert zich in dit beeld van een traditionele organisatie gericht op loopbaanbegeleiding naar een verhuisbedrijf. De consulenten fungeren als gastheer of –vrouw, om in de lift tijdens de reis voor een goede atmosfeer te zorgen. Een soort goed gezelschap. Is dat eigenlijk heel anders dan nu het geval is? Die mooie vraag blijft nog even openstaan.

 

Shahram Bahraini, 12 April 2012

PS. Ik kwam via Ervin Laszlo, de oprichter van de club van Boedapest, te weten dat de supersonische lift een idee is van de Russische ingenieur Yuri Artsutanov uit 1960.

Een hernieuwende dood

Het is donderdagmiddag, vlak voor Pasen. Ik zit in een brainstormsessie met mijn collega’s te filosoferen over de toekomst van ons bedrijf. Hoe ziet de organisatie er in 2020 uit? In gedachten ga ik mijn cliënten één voor één af. Bestaan de ING en de ABN Amro straks nog? Hoeveel beroepen komen erbij en welke beroepen verdwijnen? Ik voel een bepaalde angst opkomen: zou mijn eigen werkgever in 2020 eigenlijk nog wel bestaan?

Die gedachte maakt mij helemaal onrustig, want die gedachte raakt de zekerheid van mijn bestaan. Wat als mijn werkgever in 2020 niet meer bestaat? Wat als er in de organisatie geen plaats meer is voor mijn kennis en expertise? Wat als ik niet meer goed genoeg bevonden wordt? Die gedachten grijpen me bij de keel en creëren een soort van bijna dood ervaring.

Op dat moment herinner ik me het gesprek dat ik een paar dagen daarvoor met een collega had. Hoe ziet de wereld er over 5 jaar uit? Tijdens dat gesprek had ik het functioneren van ons mensen vergeleken met de opeenvolging van de seizoenen en de opkomst en ondergang van de zon. Al die natuurlijke processen herhalen zich in een cyclisch patroon, steeds weer opnieuw. De veranderingen in de natuur gaan vanzelf.

Een goede klasgenoot van me, Joep Everts, vergeleek het leven met een stuk blanco papier. Iedere dag begin je met een blanco papier, waarop in de loop van de dag sporen verschijnen. Soms een mooie tekening of een helder beeld. Soms iets lelijks of een kras. Het goede nieuws is dat je iedere dag weer opnieuw kan beginnen met een nieuw blanco vel papier. Deze gedachtesprong geeft me hoop, rust en energie.

Zoals gebruikelijk moeten we aan het eind van de brainstormsessie een persoonlijk actieplan opstellen. Meestal komt daar niets van terecht. Dit keer voel ik doodgaan en opnieuw tot leven komen als een verfrissend idee. Ik besluit als bijdrage ontslag te nemen, symbool voor de dood,  en de tijd te nemen om na te denken over een aantal vragen.

Ik wil voor mezelf nagaan of de kriebels die ik in de eerste weken bij mijn werkgever voelde nog aanwezig zijn. Is er een gezond evenwicht tussen mijn inbreng en wat mijn werkgever te bieden heeft? Ben ik nog voldoende fris en fruitig in mijn aanbod aan cliënten? Kortom: brandt het vuurtje nog? Ik wil weer bij mezelf gaan solliciteren. Als dat achter de rug is, wil ik weer solliciteren op mijn baan als consulent.

Het is bijna Pasen. Opvallend dat ik als moslim in deze dagen voor Pasen geraakt wordt door hetzelfde thema waarmee zowel Christenen als Joden bezig zijn. Misschien zijn de verschillen tussen de religies wel minder groot dan men ons vaak wil laten denken.

 

Shahram Bahraini, 12 April 2012

De wereld over 5 jaar

Op weg naar de bakker vroeg een collega die ik een tijdje niet had gesproken, naar mijn mening over de dreigende oorlog tussen Israel en Iran. Vanwege mijn Iraanse achtergrond is dat zo langzamerhand standaard als ik iemand tegenkom op het werk, in de kroeg of op het schoolplein. Maar de vraag die daarna volgde intrigeerde me: mijn collega vroeg hoe ik dacht dat de wereld er over vijf jaar uit zou zien. Een mooie vraag.

Als adviseur en coach van bedrijven en personen, ben ik vanzelfsprekend bezig met de toekomst  van mensen en bedrijven. Maar over de status van de wereld had ik nog niet op die manier nagedacht. Tijd voor een slok karnemelk, om na te kunnen denken over deze vraag. Voor mijn gevoel leven we in een tijd en systeem waarin alles tegen zijn houdbaarheidsdatum aanloopt. Of het nou gaat om een pakje melk op de schappen van de supermarkt, de relatie tussen man&vrouw, of de relatie tussen werkgever&werknemer. Maar geldt dat ook voor de maatschappij en de wereld als geheel?

Dat de burger geen vertrouwen meer heeft in de politiek is algemeen bekend. Maar deze trend gaat verder. Iedere organisatie kan zichzelf terecht de vraag stellen of zij nog bestaansrecht heeft. Vakbonden, SER, CPB, Tweede Kamer,  de politieke partijen, provincies enz. Bestaan die over 5 jaar nog? Ik kan niet in de toekomst kijken, maar ik heb sterk het gevoel dat heel veel zaken zullen veranderen.

Er verandert zoveel in de wereld en in ons doen en laten. Ik denk dat die veranderingen alleen nog maar sneller zullen gaan. Ik denk dat de kloof tussen arm en rijk verder zal groeien. Oorlogvoering op de conventionele manier zie ik als een gepasseerd station: nucleaire oorlogvoering zal symbolisch zijn en niet daadwerkelijk in gang worden gezet. Het zal eerder gaan over cyber war en andere web gerelateerde manieren van oorlogvoering. “Zo! Dus jij denkt dat het allemaal nog erger wordt, Jongeman?!”

Ja en nee. Ik verwacht dat naast deze dreigingen een deel van de mensen een heel andere richting in zal slaan. Ik zie onder invloed van Social Media spontaan gemeenschappen ontstaan. Deze internet gemeenschappen zullen zich gaan verplaatsen naar de concrete wereld. Er ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden en nieuwe landen. Nationale grenzen en etnische conflicten worden verleden tijd. Het juridisch landschap zal enorm veranderen: die nieuwe gemeenschappen hanteren hele andere lidmaatschapsdefinities. Straks praten we niet meer over illegalen, Nederlanderschap en verblijfsvergunningen.

Ook het monetaire stelsel zal totaal anders zijn. Het publiek zal geen tastbaar geld meer hanteren, geen euro’s of dollars of Riall’s. De facebooks, googles en apples zullen de wereld regeren, niet de nationale staten. Of dat de huidige Facebook, Apple en Google zullen zijn? Geen idee. Maar dergelijke bedrijven ontstaan binnen no time, worden heel snel volwassen, en verdwijnen zo weer van het toneel.

“En wat betekent dit allemaal voor ouderen zoals ik?” vraagt mijn collega. Niet veel. In een vergrijzende wereld behoren we om te beginnen straks allemaal tot de ouderen. Dus de huidige discussie over verschillende generaties en pensioenproblematiek verdwijnt vanzelf. Bovendien is werk geen straf als iedereen werkt in een omgeving waarin haar of zijn talenten tot z’n recht komen. Je hoeft niet op een bepaalde leeftijd te stoppen met het genieten van je talenten.

Werk zal in de toekomst als een aangename bezigheid worden ervaren. Het begrip ‘met pensioen’ zal verdwijnen en wij zullen tot ons dood blijven doorwerken, maar dan in een ander tempo. Net als in andere delen van de wereld. “Nou, ik ben benieuwd wat mijn vrouw hiervan zal vinden. Het was weer aangenaam om je te spreken. Het ga je goed en tot ziens. Dag!”
Aldus wat hersenspinsels tijdens de lunch.

Wat me blijft intrigeren, is de vraag hoe veranderingen in onze wereld plaatsvinden. Als mens willen we pas in actie komen en veranderen als het écht moet. Maar als ik naar de natuur kijk, zie ik een cyclisch patroon waarin vier seizoenen elkaar vanzelf afwisselen. Ik vraag me af of we een dergelijke vanzelf gaande afwisseling in ons bestaan kunnen inbouwen. Dat zou een enorme winst en besparing zijn. Dan hebben we geen wekenlang beraad in het Katshuis nodig. En ook geen batterij aan organisatie-adviseurs zoals ikzelf. Die krachten kunnen dan worden ingezet om een nieuwe, dynamische maar vredige wereld te creëren.

 

Shahram Bahraini, 12 April 2012